garajizKısa cevap: Oto servis ruhsatı, adresinize göre belediye, il özel idaresi veya OSB’den “gayrisıhhi işyeri açma ve çalışma ruhsatı” olarak alınır; ustalık belgesi, vergi ve oda kaydı ile itfaiye raporu istenir. TSE’nin TS 12047 Hizmet Yeterlilik Belgesi, Bakanlık kılavuzundaki açılış adımları arasında yer almaz. Genel mekanik servis için en sık kullanılan NACE kodları 45.20.07 ve 45.20.06’dır.
Bu yazıda:
Oto servis açarken en çok karıştırılan üç konu: işyeri ruhsatı, TSE belgesi ve NACE kodu. Biri belediyeden alınır ve zorunludur, biri gönüllü belgelendirme olarak öne çıkar, biri de vergi kaydında seçtiğiniz faaliyet kodudur. Bu yazıda üçünü ayrı ayrı, resmi kaynaklara dayanarak anlatıyoruz. Genel açılış sırası için oto servis nasıl açılır rehberimize bakabilirsiniz.
Not: Bu yazı genel bilgilendirmedir, hukuki görüş değildir. Mevzuat ve belediye uygulamaları değişebilir; başvurudan önce belediyenize, odanıza ve mali müşavirinize teyit ettirin.
1. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı
Ruhsat, oto servisin yasal olarak açılabilmesinin ön koşuludur. Ticaret Bakanlığı Motorlu Kara Taşıtlarının Bakım ve Onarım Hizmetleri Meslek Kılavuzu, ruhsat alınmadan işyerinin açılamayacağını ve çalıştırılamayacağını, ruhsatsız açılan işyerlerinin yetkili idarece kapatılacağını belirtir.
Ruhsatı kim verir?
“Yetkili idare” adresinize göre değişir: belediye sınırları içinde belediye, büyükşehirlerde konuya göre büyükşehir veya ilçe belediyesi, belediye ve mücavir alan dışında il özel idaresi, organize sanayi bölgesi içinde ise OSB yönetimidir. Sanayi sitesindeki bir dükkân için başvuracağınız yer bu yüzden farklı olabilir.
Oto servis hangi ruhsat türüne girer?
Kılavuz, motorlu kara taşıtlarının bakım ve onarımıyla uğraşan işletmeleri gayrisıhhi müessese olarak tanımlar. Gayrisıhhi müessese; faaliyeti sırasında çevresine biyolojik, kimyasal, fiziksel, ruhsal ve sosyal yönden zarar veren veya vermesi muhtemel olan ya da doğal kaynakların kirlenmesine sebep olabilecek işletmedir. Başvuru, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik ekindeki “Gayrisıhhî İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Başvuru/Beyan Formu” ile yapılır. Formda işletmenin sınıfı (birinci, ikinci, üçüncü) işaretlenir; sizin işletmenizin hangi sınıfta değerlendirileceğini belediyenizin ruhsat birimine sorun.
Ruhsat için istenen belgeler
Kılavuzda sayılan belgeler:
- Başvuru formu
- Kimlik fotokopisi ve ikametgâh belgesi
- Vergi levhası veya yoklama fişi
- Esnaf odası ve sicil tasdiknamesi
- Tapu fotokopisi veya kira kontratı
- İşyeri itfaiye uygunluk raporu
- Ustalık belgesi
Başvuru formunda ayrıca ÇED belgesi, karayolu trafik güvenliği izni, çevre izni ve tehlikeli atık lisansı gibi alanlar bulunur; bunların hangisinin sizden isteneceği işletmenin sınıfına ve faaliyetine bağlıdır.
Ruhsattan sonra ne olur?
Kılavuza göre ruhsat verilen işyeri, verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. Denetimde eksik bulunursa bir defaya mahsus 15 gün süre verilir; süre içinde giderilmezse ruhsat iptal edilip işyeri kapatılır. Ruhsat, işyerinde herkesin görebileceği bir yere asılmalıdır.
İşyerlerinde aranan asgari şartlar
- İş sağlığı ve güvenliği tedbirleri
- Yangına karşı tedbirler
- Karayolu kenarındaysa trafik güvenliği
- Engellilerin giriş-çıkışı için kolaylaştırıcı tedbirler
- Tapuda mesken görünen bölümlerde, kat maliklerinin oy birliği
Ruhsat başvurusu adım adım
| Sıra | Ne yapılır? | Dikkat |
|---|---|---|
| 1 | Adresin imar durumunu belediyeye sorun. | Oto tamir faaliyeti bazı şehirlerde sanayi bölgelerine yönlendirilir. |
| 2 | Vergi, sicil ve oda kayıtlarını tamamlayın. | Ruhsat başvurusunda vergi levhası veya yoklama fişi ile oda ve sicil tasdiknamesi istenir. |
| 3 | İtfaiye uygunluk raporunu alın. | Rapor için gereken düzenlemeleri önceden öğrenin. |
| 4 | Gayrisıhhi başvuru/beyan formunu doldurun. | Formdaki sınıf, ÇED, çevre izni ve atık alanlarını belediyeyle birlikte netleştirin. |
| 5 | Belgelerle yetkili idareye başvurun. | Beyanın gerçeğe aykırı olması hâlinde yasal işlem yapılır. |
| 6 | Ruhsatı işyerine asın, denetime hazır olun. | Bir ay içinde kontrol; eksik varsa 15 gün süre. |
Başvurudan önce kontrol listesi
- Ustalık belgesi (sizin veya çalışanınızın) aslı ve fotokopisi hazır mı?
- Kira kontratında faaliyet konusu oto bakım-onarım olarak yazıyor mu?
- Tapuda mesken görünen bir bölüm söz konusuysa kat maliklerinin oy birliği alındı mı?
- Yangın söndürücüler, acil çıkış ve elektrik tesisatı itfaiyenin istediği şekilde mi?
- Atık yağ ve tehlikeli atıklar için lisanslı toplayıcıyla anlaşma yapıldı mı?
- Engelli giriş-çıkışı için gereken kolaylaştırıcı düzenleme yapıldı mı?
2. TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi (TS 12047)
“Oto servis TSE belgesi” denildiğinde genellikle TS 12047 standardına göre verilen TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi kastedilir. Standardın adı resmi metinlerde “TS 12047 Yetkili Servisler – Motorlu Araçlar İçin Kurallar” olarak geçer. Örneğin Egzoz Gazı Emisyonu Kontrolü Yönetmeliği, “yetkili servis” tanımını bu standart kapsamında TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi almış servisler olarak yapar.
Bağımsız servis için zorunlu mu?
Ticaret Bakanlığı kılavuzundaki altı aşamalı açılış sürecinde (mesleki yeterlilik, vergi, sicil, oda, SGK, ruhsat) TSE belgesi yer almaz. Yani genel bir oto servis açmak için bu belge, kılavuzda zorunlu adım olarak sayılmıyor. Ancak belirli mevzuatlarda “yetkili servis” sayılmak bu belgeye bağlanmıştır; yukarıdaki emisyon yönetmeliği buna bir örnektir. Yapmayı planladığınız işle ilgili mevzuatta böyle bir şart olup olmadığını başvurudan önce kontrol edin.
Belgenin kapsamı, başvuru şartları, denetim süreci ve ücreti hakkında net bilgi için doğrudan TSE ile görüşün; burada kesin şart listesi vermiyoruz çünkü güncel başvuru koşullarını resmi bir kaynaktan doğrulayamadık.
Satış sonrası hizmet yeterlilik belgesi ile karıştırmayın
Ticaret Bakanlığı’nın verdiği Satış Sonrası Hizmet Yeterlilik Belgesi, ürünü üreten veya ithal eden firmalar içindir; bağımsız bir servisin alacağı bir belge değildir. İsimleri benzediği için sık karıştırılır.
3. Oto servis NACE kodu
NACE kodu, vergi kaydında seçilen faaliyet kodudur. Ticaret Bakanlığı kılavuzundaki tabloya göre oto bakım-onarım mesleklerinin kodları şöyledir:
| Meslek | NACE kodu | Tanım (özet) |
|---|---|---|
| Oto bakım servisçiliği | 45.20.07 | Aynı işletmede mekanik, elektrik, kaporta, boya, fren, cam vb. bakım ve onarımın birlikte yapıldığı genel bakım ve onarım |
| Oto bakım servisçiliği | 45.20.06 | Genel bakım ve onarım (radyatör, klima, egzoz dahil; elektrik sistemi, tekerlek ve karoser onarımı hariç) |
| Oto bakım servisçiliği | 71.20.12 | Entegre mekanik ve elektrik sistemleri konusunda teknik test ve analiz |
| Oto elektrikçilik | 45.20.01 | Elektrik sistemlerinin onarımı |
| Oto lastik onarımı | 45.20.02 | Lastik onarımı (rot-balans dahil) |
| Oto döşemecilik | 45.20.04 | Koltuk ve döşemelerin bakım ve onarımı |
| Oto LPG montajı | 45.20.08 | Yakıt sistemi (benzin, dizel, LPG, CNG vb.) montajı ve bakımı |
| Oto boyacılık | 45.20.09 | Yalnızca boyama faaliyetleri |
| Motosiklet onarımı | 45.40.01 | Motosiklet ve motorlu bisiklet bakım ve onarımı |
Kaynak: Ticaret Bakanlığı Motorlu Kara Taşıtlarının Bakım ve Onarım Hizmetleri Meslek Kılavuzu, Tablo 1. Kılavuz 2023 tarihlidir; faaliyet kodu listeleri zaman zaman güncellenebildiği için kodu vergi dairesine bildirmeden önce mali müşavirinizle güncel listeyi kontrol edin. Birden fazla işi aynı çatı altında yapıyorsanız (örneğin mekanik ve elektrik), hangi kodun ana faaliyet olarak seçileceğini birlikte değerlendirin.
Ruhsat sürecinde sık yapılan hatalar
- Önce kira, sonra soru: Kontrat imzalandıktan sonra adresin imar planında bu faaliyete uygun olmadığı ortaya çıkabilir. Kiralamadan önce belediyenin imar ve ruhsat birimine adresi sorun.
- İtfaiye raporunu sona bırakmak: Rapor için istenen düzenlemeler (yangın söndürme cihazı, kaçış yolu, elektrik tesisatı) bazen tadilat gerektirir. Tadilatı ruhsat başvurusundan önce bitirin.
- Ustalık belgesi sahibinin ayrılması: Belge, işyerinde çalışan ustaya aitse ve usta ayrılırsa durumunuz değişebilir. Bu durumda ne yapmanız gerektiğini odanıza danışın.
- Faaliyeti genişletip bildirmemek: Mekanik servise boya kabini veya LPG montajı eklemek, farklı izin ve şartlar doğurabilir. Yeni bir faaliyet eklemeden önce belediyeye ve vergi dairesine sorun.
- Atık düzenini ihmal etmek: Atık yağ, filtre ve akü gibi atıkların lisanslı toplayıcıya verildiğini gösteren belgeler denetimde sorulabilir.
Açtıktan sonra: servis olarak sorumluluklarınız
Belgeler tamamlandıktan sonra da mevzuat devam eder. Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği, kapsamına herhangi bir üretici veya ithalatçıya bağlı olmadan çalışan servis istasyonlarının hizmetlerini de alır. Öne çıkan hükümler (güncel metni kontrol edin):
- Madde 11: Teslim alınan mal için teslim belgesi; teslimde yapılan işlemleri ve ücreti gösteren servis fişi.
- Madde 10/6: Garanti dışı yapılan onarımda bir yıl içinde aynı arızanın tekrarı halinde, kullanım hatası dışında tüketiciden ücret istenemez.
- Madde 10/7: Değiştirilen veya satılan parça için altı aydan az olmamak üzere garanti verilir.
Bu kayıtları düzenli tutmak, aynı arıza tekrar ettiğinde neyin ne zaman yapıldığını göstermenin tek yoludur. Kâğıtla başlıyorsanız araç kabul formu ve araç teslim tutanağı şablonlarımız ücretsizdir; dijital tutmak isterseniz Garajiz’de her iş emri araç geçmişine tarih, kilometre ve parça bilgisiyle kaydedilir.
Sonraki adım
Yönetmeliğin istediği teslim belgesini ve servis fişini düzenli tutmanın en kolay yolu, her aracı aynı formla kabul edip aynı formla teslim etmektir. Ücretsiz araç kabul formu ile başlayabilir ya da kayıtları telefonda tutmak için Garajiz oto servis yazılımını 14 gün ücretsiz deneyebilirsiniz.